Picie alkoholu przez osoby nieletnie oraz nadużywanie alkoholu przez młodych dorosłych to poważne wyzwania zdrowia publicznego. Jednocześnie w tych grupach odnotowuje się najwyższe wskaźniki korzystania z Internetu i mediów społecznościowych. Czy te dwa zjawiska są ze sobą powiązane? Zdecydowanie tak. Co więcej, ta zależność może zostać wykorzystana w celach prewencyjnych, aby pomóc młodym ludziom zbudować świadomość i zdrowe nawyki związane z alkoholem.

Nowoczesne podejście do prewencji dzięki technologii

„Technologie internetowe i mobilne mają potencjał, aby znacząco rozszerzyć nasze działania prewencyjne” – podkreśla George F. Koob, dyrektor National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA). Podczas webinarium NIAAA w grudniu 2023 r. naukowcy przedstawili badania ukazujące, jak technologie cyfrowe mogą wspierać interwencje skierowane do młodzieży i młodych dorosłych. Dzięki mediom społecznościowym i aplikacjom mobilnym można dotrzeć do szerokiej grupy młodych ludzi w ich codziennym życiu.

Wczesne interwencje i innowacyjne programy

Dr Maureen Walton i jej zespół opracowali program SafERteens, który stanowi przykład skutecznej interwencji dla młodzieży w wieku 14–18 lat. Program ten, realizowany na oddziałach ratunkowych, skupił się na motywacyjnych sesjach, które pozwalały młodym osobom zrozumieć konsekwencje spożywania alkoholu. Po rozszerzeniu programu o technologie cyfrowe, takie jak wiadomości tekstowe i sesje zdalne z trenerem zdrowia, zaobserwowano znaczące rezultaty:

• zmniejszenie spożycia alkoholu,
• ograniczenie agresji,
• zmniejszenie konsekwencji zdrowotnych i społecznych związanych z piciem.

Technologie cyfrowe umożliwiają nie tylko rozszerzenie zakresu działania programów prewencyjnych, ale także ich dostosowanie do indywidualnych potrzeb uczestników.

Media społecznościowe jako narzędzie interwencji

Treści związane z alkoholem są wszechobecne w mediach społecznościowych, takich jak Instagram czy TikTok. Badania dr Mai-Ly Steers pokazują, że młodzi ludzie publikują treści dotyczące alkoholu głównie w celu zdobycia aprobaty rówieśników i popularności. Jednocześnie ekspozycja na takie treści normalizuje picie i przedstawia je jako społecznie akceptowalne.

Jednak media społecznościowe mogą być także narzędziem do walki z problemem nadużywania alkoholu. Dr Steers opracowała spersonalizowaną interwencję w formie informacji zwrotnej. Dzięki niej młodzi ludzie otrzymują dane porównawcze, które ukazują, jak ich zachowania związane z alkoholem wypadają na tle rówieśników. Ta forma autorefleksji skłania do przemyśleń i ograniczenia picia.

Badania nad wpływem mediów społecznościowych na picie alkoholu

Badania przeprowadzone w Australii ukazują, że młodzież intensywnie korzystająca z mediów społecznościowych wcześniej rozpoczyna spożywanie alkoholu. U młodych użytkowników tych platform częściej występują również problemy związane z alkoholem, takie jak urazy czy konflikty. Mechanizmy te są związane z prezentowaniem alkoholu jako normy społecznej i atrakcyjnej aktywności.

Rekomendacje na przyszłość

Aby przeciwdziałać negatywnemu wpływowi mediów społecznościowych na picie alkoholu, konieczne są:

1. Regulacje dotyczące treści promujących alkohol w Internecie.
   Współpraca z platformami, aby ograniczyć ekspozycję młodych ludzi na szkodliwe treści.

2. Kampanie edukacyjne skierowane do młodzieży i rodziców.
   Informowanie o ryzykach związanych z alkoholem i promowanie świadomego korzystania z mediów społecznościowych.

3. Nowoczesne programy prewencyjne.
   Rozwijanie aplikacji i narzędzi cyfrowych, które umożliwią młodym ludziom lepsze zrozumienie norm i konsekwencji picia.

Technologie cyfrowe i media społecznościowe mają podwójną rolę w życiu młodych ludzi. Z jednej strony mogą wzmacniać negatywne postawy wobec alkoholu, a z drugiej – stanowić skuteczne narzędzie do przeciwdziałania tym zjawiskom. Wykorzystanie ich potencjału w prewencji wymaga innowacyjnych i dobrze zaplanowanych działań, które pozwolą dotrzeć do młodych ludzi w ich codziennym środowisku.

Rozwój programów takich jak SafERteens czy spersonalizowane interwencje w mediach społecznościowych to obiecujące kroki w walce z problemem nadużywania alkoholu przez młodzież i młodych dorosłych. Zrozumienie mechanizmów wpływu mediów społecznościowych na zachowania młodych ludzi może przyczynić się do stworzenia bardziej efektywnych strategii prewencyjnych, które zmienią ich życie na lepsze.

Źródło: The relationship between young people, social media use and alcohol use: A prospective cohort study, 2024